Archives de
Mois : mars 2021

Que far amb las pampas de rafes ?

Que far amb las pampas de rafes ?

A la sason dels rafes i a un molon de verduras que s’utilizan pas quand avetz pas de galinas o de conilhs. Alara que se pòt manjar coma legum cuèch. Lo gost es mens fòrt que los espinarcs.

Vos propausi donc una recèpta que vos permet de far o una sopa o una tarta.

rafes

Ingredients:
pampas de rafes
1 ceba
1 culhièra a cafè de cumin
sal – pebre – òli

Tarta per 6 personas
2 o 3 uòus
crema de sòja o vaca
raspat

Per la pasta
150 g de farina
2 culhièra a sopa d’òli
1 uòu
sal – pebre – aiga

Per la sopa
trufas o lentilhas rojas

Se fasètz la tarta vos cal preparar la pasta en mesclant la farina, l’uòu, l’òli, la sal. Apondre d’aiga pauc a pauc per obtenir la bona consisténcia. L’abaissar e la botar dins un mòtle. Reservar.

Per la recepta en general
lavar las pampas,
las botar dins l’estorridoira par las secar
amenudar la ceba
dins una padena apondre l’òli amb lo cumin, far risolejar un pauc a fuòc leugièr,
apondre la ceba far rossir 5 mn
apondre las pampas amenudadas
far coire 10 mn

Quand las pampas son coitas

Per la sopa
Apondre las trufas amenudadas o las lentilhas lavadas, apondre d’aiga e far coire 20 mn. Mixar e servir caud.

Per la tarta
levar del fuòc
apondre la crema, los uòus
mixar e versar dins lo mòtle
apondre lo raspat en dessus
botar al forn 30 mn a 180° o T6

Se manja caud o fresc amb de la salada e un bocin de formatge.

Haïkus e Mokis

Haïkus e Mokis

Poèma aficha aquarelat

Haïkus/Mokis
Lo Haïku es : un Poèma cort, de 3 verses, de 5/7/5 sillabas.(5 lo primièr, 7 lo segond, 5, lo tresen.)
Dèu parlar de la sason o d’un moment particular.
Se que non, es un moki o un haïku liure.
Se n’avètz de prepausar :  Òsca e mercé.
Ensajarem de los publicar.


« Remolin d’aiga,
Fresilhament dins l’èrba,
Ninfa passeja. »
Cris.

Poèma afficha aquarellat

Lo Lòto

Lo Lòto

Quand lo quicomet de la COVID nos enquiquinava pas encara lo Lòto èra un grand moment de convivencia. A n’aquela escasença se fasiá petar la lenga nòstra quand lo que nomenava o fasiá en Occitan.
Un: es tot sol; tres: la carga i es; quatre la man del fustièr e coma aquò tota la partida. I respondián los jogaires : « E collèga bolega! Vai lo quèrre » eca…Trobarètz çai dejós dos ligams per n’en saupre mai sul biais de dire.
Lo Lòto : recueil de mots et expressions pour animer un loto ou quine en occitan · Occitanica, Portal collectiu de la lenga e de la cultura occitanas
Avise, le loto (renedomergue.com)

Una amiga afogada d’aquel jòc me contèt l’istòria seguenta:
La sala èra cofla de mond, lo que nomenava comencèt sa litania. « Quina venenta un piòt e sa piòta, commençam! Las cambas de ma grand : onze » Cabussava la man dins la saqueta; « La cogorda : uèit »; « l’òme fòrt: quatòrze ». Dins un canton un òme fasiá pas que de tossir, e tossissiá gras. « Los gavaches: dotze ». Al cap d’un moment se faguèt ausir un « monta-lo! » per un o una que li mancava pas qu’un numèro. Tre d’aqueste moment un bon nomenaire fa durar lo plasèr. Cabussar lentament la man, bolegar, esperar un momenton: « Quarrrranteeee doos! » En reponsa « ò fan d’una!!! » E lo que nomenava :  » Quatreeee vingt nòu: la mameta ». « Vai lo quèrre » faguèt un autre, ara èran dos d’esperar benlèu lo meteis numéro per ganhar, dins aqueste cas èra de costuma de partejar lo lòt. L’òme dins son canton tossissiá mai que mai, e de mai en mai gras, que deviá li far lo monta-davala dins la garganta. « Las doas cacauètas: ochenta-uèit….non pas encara, atencion mèfi vaqui lo ganhant ». E l’òme tossisses que tossiràs se rasclava la garganta sens capitar de se levar la rausa del davalador, quand s’escalassèt lo mond d’ausir dire un qu’esperava: »E monta-lo que lo partejarem! »
Aquò va sens dire que dich en lenga nòstra tròbi aquela istorieta fòrça saborosa. Per malastre devèm encara esperar per nos amassar e jogar al lòto. Òc bèn, mas podèm jogar en linha. Los amics de la Baragonha vos fan conèisser que se debanarà lo divendres 9 d’Abriu una partida sus la rantèla.

Tout se fait de chez soi :  Achat, réception et impression des cartons, jeu en direct de sa propre maison. 
Tout cela paraît compliqué, mais en fait c’est très simple…
Un ordinateur comme moyen de communication permet de garder une totale interactivité entre l’animateur et les joueurs.Un lien internet vous est proposé pour acheter vos cartons, pour la date que vous voulez. Vous recevez par mail vos cartons à imprimer. (planche)Le jour du loto,  une 1/2h avant, un lien vous sera envoyé,  vous vous connectez. Lien ZOOM:https://yurplan.com/event/LA-NUIT-DU-LOTO-LA-BARAGOGNE-09-04-2021/66801?fbclid=IwAR1NZe-CAUTn-Byh3gMaqiMkLFma-UXJl0MVGDD634rSoICMM4jQA21QmbM#/

Bon astre
Joan-Peire

Lo libre del Causse

Lo libre del Causse

Autor : Pau Gairaud

Edicion : Vent Terral 2016

Vejaire personal

Dins l’avertiment a la debuta del libre, l’autor explica qu’a escrit còma se parlava sul Causse del Roergue autrecòps. E ai de dire qu’es fòrça agradiu de legir. Evidentament, i a de mòts estranhs, e la grafia e un pauc diferenta del Lengadocian mas tot se compren plan planeta. L’escritura es agradiva e l’istòria se debana logicament, evidentament amb de peripecias pus o mens grèvas,

Aqueste libre foguèt publicat en 1968 e 1970 en 2 tomes a compte d’autor. Uèi n’en forman qu’un.

Quand tornarà la Dança ? (1, a Puechabon)

Quand tornarà la Dança ? (1, a Puechabon)

Quand tornarà la dança,
A Puechabon,
Quand tornaràn los Balètis,
Amb lo gróp : Biscam pas,

http://www.biscam-pas.fr/index.php/biscam-pas

Retrobarem :

  • Felip a la bodèga, a l’autbòi, lo graile,….
  • Maria a l’accordeon.

  1. Retrobarem los talhièrs de dança, benlèu :
    – Amb Renat ?
    La Correnta de las Valadas occitanas italianas…
    – Amb Catarina ?
    Viatjarem en Israèl. Dejós los palmièrs, anarem amassa, posar l’aiga…
    http://www.youtube.com/watch?v=F0HDKA3IaKs
    – O d’autres animators ?

2. Lo repais partejat :
Aprèp los talhièrs : la pausa pel repais partejat !
Es agradiu de se pausar totes, a l’entorn d’una taulejada, e de partejar, la mangiscla e los mots. Vertadièra farandòla de plats salats, sucrats, que tòrnan per èsser tastats ; escambis de recèptas…un bon moment de charradissa. De botelhas, de las bonas, per acompanhar.
Puèi, pauc a chapauc, lo mond arriban, siá en grop, o per un, o per dos. Prènon un gòt o un bocin de quicòm mai, abans lo grand recapte, qu’anόncia l’ora del balèti !

3. Lo balèti :
L’autbòi de Felip, coma lo del Mèstre Albarèda de Max Roqueta, qu’èra capable de far dançar emai lo diable ; acompanhat per Maria a l’acordeon, menarà las borrèias : la crosada, la borrèia planièra, las grandas terralhas…

https://www.youtube.com/watch?v=petpQwMaeq8

Mas tanben totas menas de danças tradicionalas : polkas, cèrcles, escottishas, valsas, tarantèlas, mazurkas, rondèus, … danças d’aquí o d’endacòm mai…e mai de luènh !

http://www.biscam-pas.fr/index.php/extraits-musicaux-bal-trad

Lo mond dels talhièrs qu’an repetit pendent la tantossada, van far tot çò que pòdon per ajudar los autres a se despatolhar amb de novèlas danças. Evidentament amb fin finala, un molon de cacalasses !
E fins a mièja-nuèch seràn de mans tendudas, de sorrires, de rires partejats, lo buf de l’un, lo tocar amistós de l’autre, l’ajuda de totes, una mena de paratge dins un ambient musical, que nos liga dins una meteissa e sola pulsacion umana, ont i a la circulacion d’una energia collectiva que fa de ben.
Se cal viure tot aquò per comprene.

Qualqu’un que ne parla plan es Eric Fraj :
Lo bal, qu’es aquò ?

https://www.youtube.com/watch?v=jH8QbXdvNuk

Puèi serà ja l’ora de se  desseparar, 5 oras après, de mercejar los dos musicaires e de lor demandar, :
Quand tornarem dançar a Puechabon ?  (Vos desiri a totes, un meteis bonur ! E, grandmercé als nòstres dos musicaires de tria !)

Te vòli dire

Te vòli dire

Te vòli dire que me manca
Totjorn mai lo caudet de ton còs.
Pausar la man sus tas ancas 
Non pas jamai n'aurai de tròp.
Es pas de  creire pòdi pas pus
Mai me passar, es pas messorga,
Del frescolet de ta boca
Onte veni beure ton buf.

Te vòli dire coma me dòl
Quand pòdi pas pausar aquel tròç
De fresc raubat de cap de pòt
Dessús lo perfum de ton còl.
M'avisèri qu'i es amagat
Dins un recantonet de suau
Un bocin de solelh plegat
Sus lo lis de ta pèl pan caud.

Te vòli dire coma encara
Del patiment ne veni pròche
Quand ton agach se mascara
Que'n davala un pauc de pluòja.
Sembla pas vrai coma me cofla
Encara pas, aquò's vertat,
De passar los dets pel mofle
De tos peus longs embartassats.

Te vòli dire que m'embriaga
De mai endralhar man dins ta man
Una nòva caminada
Se amassa anam cap a deman.
Me pòdes creire, riscam pas-res
De s'embroncar sus la dralhòla,
Se un brave jorn tiram pas drech,
Lo braç fasent la talhòla.

Avèm ja vist qu'a cada còp
Que nos enanèrem en tropa
Onte que menèt la rota
Un mai un foguèt pas de tròp.
Te vòli dire coquin de sòrt
Pas ges de paur, pas ges de dobte
Quand ven michanta la rota
A quatre pès i sèm mai fòrts.

Joan-Peire
21 de Març jornada mondiala de la poesia, n'escribètz? Las podètz mandar!
Trapèla pels forselons (es lo moment)

Trapèla pels forselons (es lo moment)

Lo Forselon asiatic es un desastre per las abelhas e los bruscs.

https://passion-entomologie.fr/frelon-asiatique-biologie-ecologie-lutte/

Cal reperar los nises  e los senhalar a la Comuna, entre prima e automn. En estiu, son plan amagats dins lo fulhum. En ivèrn es tròp tard : son voids.
Los forselons provocan d’estrès qu’empecha lo foncionament del brusc e la ponta de la reina.
Tuan e emportan d’abelhas per noirir lors larvas amb de proteinas.

(veire la vidèo sul ligam al dessús)

Las trapèlas : n’i a un molon a l’ora d’ara.
Un amic abelhaire preconiza aqueste, sul ligam çai dejós :
https://www.icko-apiculture.com/piege-a-guepes-et-frelons-guep-apens.html

Las trapèlas actualas : botelha de plastic del comèrci, amb lo tap jaune que se ditz, « Tap-Trap », que se compra sus internet, o qu’es donat per qualques Comunas, de mai en mai nombrosas :
Las plaçar en febrièr, març, es lo moment ont las fondatrises se botan a fargar un novèl nis.
MEFI / Se cal far atencion de pas destruire tròp d’insèctes en volent tuar los forselons !
Doncas, las trapèlas se devon d’èsser selectivas, (per jogar lo jòc de la biodiversitat. Los forselons devon demorar dedins, e los autres insèctes devon poder sortir), e ponctualas (en febrièr, març).

Cossi far ? Propausicion :

Dins las bothelhas de plastic, abans d’emplir cal practicar 2 traucs, de 6 mm*, un en fácia de l’autre, al nivèl del liquid qu’arribarà aprèp. Los insèctes atirats per l’odor de la preparacion, dintraràn pel dejós del tap jaune.
*6 mm : diamètre que permet la sortida dels insèctes, mas pas dels forselons.

Far traversar un fial a l’interior (per exemple lo fial d’ortalièr verd, per estacar los plants de tomatas. L’estacar a l’exterior, a l’entorn de la botelha. Servirà de palanqueta per las moscas e autres insèctes per se negar pas e arribar fins a un dels dos traucs laterals de la sortida.
Podètz fargar dos traucs de mai, de 6 mm, vers lo naut de la bothelha, sus la partida inclinada, que i a mai d’aire. Doncas, es aqui que van virolejar totes los que vòlan per cercar la sortida.

I botar dedins :

  • De sucre
  • D’alcoòl (cervesa bruna e vin blanc). Es important : lo vin blanc serà dissuasiu per las abelhas. I dintraron pas.
  • De siròp de cassis

Puèi botar lo Tap jaune, e penjar la trapèla al bon endrech.

MEFI /Pensar a quitar la trapèla, se i a pas pus de forselons asiatics, al cap d’un mes. Totjorn per protegir la Biodiversitat. Totes los insèctes son utiles, e ne demòran pas gaire a l’ora d’ara.

  • Nosautres utilisarem un vespièr en estiu, quand serà lo moment, per protegir las fruchas maduras (rasims, etc…), contra los forselons asiatics e europencs, e tanben contra las  vèspas. Una annada avèm daissat a disposicion una soca de rasims que foguèron seleccionats sonque per las abelhas, las nòstras amigas !

Còca a las irangetas e almètlas

Còca a las irangetas e almètlas

Ingredients per 6 personas

300 g de farina
100 g d’amètlas
50 g d’irangetas (recèpta de la Cristina avant lo chocolat)
50 g de sucre
1 uòu
1 saconèl de levadura
3 culhièrs a sopa d’òli

  • Mixar las almètlas pas tròp finas en daissant de bocins
  • Mesclar totes los ingredients e apondre d’aiga per obténer una pasta a còca,
  • Versar dins
    • un mòtle e far coire 45 mn a 180° T6
    • o utilisar de mòtles a magdalenas o muffins e far coire 20 mn a 180°

Las magdalenas secan mai lèu lèu que lo pastèl gran.

Puput

Puput

Album de Cocanha, grop de femnas que cantan de cançons tradicionalas en polifonia.

Tre la debuta: Suu Camin de Sent Jacques vos invita a dintrar dins un univers d’estransi e de percussions, coma lo fa Carolina Dufau sus la vidèo que foguèt elegida lo melhor clip de la cançon Occitana. Sul camin i bastisson un ostal de parets de lescas de cambajon, de fenèstras de plumas de pavon, de revestiments de ròsas coma lo poiretz veire çai dejós:

Una òbra enfachinaira que contunha al son ritmic dels pès, de las mans, dels tamborins de còrdas (un tom-tom revisitat?) Coma un puput dins sa volada a bassacadas i alatejan las voses. De còps se mesclan docetament per te calinhejar l’ausidor, de còps nautejan per te l’espolsar un bricon, d’autres moments suavas a capela coma dins Beth Aubre que s’acaba sus una partença, una porta se barra… Una anada pels sentiments encontrats dejós una camisa (Colorina de ròsa), a paupa dejós de vestits (Cotelon) o sus un mantel (Janeta), ont la femna i pren la man per aimar, o d’autres còps per desaimar ( la Femna d’un Tambor).

La ritmica bolegadissa vos farà solide capejar au son de las cançons, se que non es que patissètz benlèu d’un torticòli ? Per ne saupre mai de coma se faguèt l’album lo melhor es de las escotar:

Vaqui lo ligam per visitar lor siti : Puput | COCANHA

Devián venir per las Tradivernalas previstas a Someires del 17 al 21 de Març. Per malastre las Tradivernalas se tendràn pas per causa de la COVID. Avèm aqui una pensada pel mond de la cultura e per la còla de Coriandra que se bolegan bravament per nos porgir d’eveniments de tria. Lo regrelh ne serà que mai bèl! Aurem çaquelà l’escasença d’escotar un tròç del progama previst lo disabte 20 de Març à 11H sus www.tradhivernales.com, sus la pagina Facebook « Les Trad’Hivernales » , sus radiò Someires o Radiò Lengadòc (charadissas, concerts en viu). De mancar pas que coma aquò partirem pas Faní!

Damatge per Cocanha que voliái lor demandar quicòm coma lo vos demandi a vosautres: En çò vòstre quand canta lo Puput de que vòl dire, que va plòure o que va far bèl ? Trantalhetz pas per nos mandar las vòstras responsas!

Cocanha, a lèu de vos veire!

Joan-Peire