Archives de
Catégorie : Passejadas Fachas

Passejada al castèl de Montlaur

Passejada al castèl de Montlaur

Coma previst aqueste dimèrcres 21 d’Abril partiguèrem cap al castèl de Montlaur à 09h30 petantas, lo picnic dins la saqueta. Al molin bas gasèrem, lo Drac i èra pas, Benòvia tras que seca es pas que codolièra e calhaus blancs, una secada de pas crèire per un mes d’Abril! Aprèp un moment de caminada: lo Brau, anam seguir la riba verdejanta d’aqueste riu. Lo pauc d’aiga que raja porgís de mostor alentor e fa venir arbres e flors. En primièr un cornièr, Florença nos ditz cossi lo reconéisser e preparar sas fruchas. Dins la frescor del riu pròche creisson de Tulipans.
Sus la drecha, Guy nòstre menaire istoric, nos conta l’istòria d’un vielh molin d’aiga arroïnat. Un besal menava l’aiga del Brau dins una serva per far virar la mòla qu’i es encara. Encara de flors, de Barbaboc, de Bragalon, au mitan d’un esclairòl una Orquidèa. Començam la pujada, entre de calhaus trobam la Ruda (mèfi a son fretadís enfuocat).

Arribam al castèl, escotam Guy de que ne ditz

« Lo castèl de Montlaur es de la meteissa mena que sos vesins de Someirès, Montferrant, Viviorès,…  Èra lo sèti del poder local a la seguida de l’epòca dels « oppida » coma Mòrmellicum ( Puèg das Morgas de Sant Bausèli de Montmèl), Substancion,… es a dire, mai o mens al sègle XI. E aquò contunhèt fins a 1789 ! La poderosa familha de Montlaur donèt a Magalona, dos avesques. En 1622, lo Duc de Rohan, cap mèstre dels uganaus venguèt amb son armada aprèp lo sèti de la tor carbonièra pròcha d’Aigas Mòrtas. S’arrestèt a Saussinès onte los estatjans aguèron lo temps de prevenir lo castèl de l’ataca . Aquò  permetèt al monde de Montlaur de melhorar un pauc l’aparada. Pendent 3 jorns, del 24 al 26 de març, foguèron de canonadas sens relambi. Fin finala, trauquèron lo barri. Mai de 30 òmes foguèron tuats e un centenat foguèron nafrats. Lo 28 emportèt la plaça e tuèt mai de 80 personas del castèl. Lo sènher de Montlaur amagat dins la tor la mai nauta foguèt fach presonièr a Someirès, vila uganauda. Los autres foguèron menats a Sant Desèri e 5 acabèron penjats.La capèla foguèt profanada per lo chaple e lo bastiment castral arroïnat per los òmes de Rohan lo 29 de març.
Mas lo castèl engrunat èra pas mòrt gràcias a la volontat del baron, liberat contra rançon, de construire tornamai un castèl mas dins l’estil renaissença tardièra aqueste còp. Es aquel castèl que se pòt veire a l’ora d’ara. Abandonat pauc a chapauc, los vilatges a l’entorn raubèron fòrças pèiras mas demòran encara de polidas vòutas, de largas fenèstras, una pòrta sud grandarassa,… testimònis de la poténcia passada ».

Fasèm lo torn del castèl e ven l’ora de prene lo recapte. Quand es acabat avèm l’astre de visitar la capeleta, i avèm decidit de cantar « La Sobeirana » amb l’ajuda de Guy qu’es tanben lo capmestre de la corala de Sant Bausèli. Puèi tornam per la granda dralha, una davalada pèirosa e al cap d’un moment es lo retorn al punt de despart.

Joan-Pèire

Passejada occitana al Puèch de las Morgas, a Sant Bauseli de Montmel (Istòria e Patrimòni)

Passejada occitana al Puèch de las Morgas, a Sant Bauseli de Montmel (Istòria e Patrimòni)

Lo diluns 15 de febrièr, la passejada prevista al Puèch de las Morgas, lo Mont Leon de Sant Bauseli de Montmel, foguèt una capitada.

Sèm partits a 10 oras, amb lo picnic, e tornats a 4 oras del ser. Daissi la paraula a Guy, lo nòstre guida del jorn, per vos far un pichon retorn comentat sus las visitas e informacions donadas per el, tot de long.

Guy : « Començam per la pujada sul Puèg de las Morgas. Monta que montaràs e vaqui la jacèta. Es una baumèla cavada dins lo bauç que servissiá als pastres per parar lo tropèl de la ploja. Foguèt tanben  utilisada pels òmes del neolitic.
Aqui se vesiá, quand èri pichonet,  l’intrada de Mormellicum, ancian vilatge bastit sul mont al sègle IV aprèp J.C. Foguèt una plaça importanta tot de long del periòde visigotic. Se pòt trapar encara de terralha d’aquel temps e veire qualques parets d’ostals.
A l’Est, lo Ventós, blanc de nèu o de codolets e de l’autre costat lo Pic de Sant Lop e son vesin l’Òrtus. Al Nòrd, dins la nebla, Augal e Cevènas. Ai agut vist  quauques còps lo Canigó. Aquèl Puèg es lo teulat del monde !
Tot en naut, arroïnat, lo monastèri Sant Leon ont viviá al sègle XIII una comunitat de morgas d’ont ven lo nom de la montanha. Aprèp aver vistalhat la bauma del jolverd, manjam un bocinet jos d’euses per se banhar pas. Ploviá pas gaire mas auriá estat colhon de pas aprofiechar de lor proteccion.
En davalar passam per la bauma de las fadas, simple trauc dins la ròca mas amb un nom misteriós…
L’aprèp dinnar, descobèrta de dos ponts dits romans mas en fait foguèron bastits al Atge Mejan per traversar Benòvia e lo valat de las Concas. Nosautres gasèrem sens tròp  de lagui la rivièra e cap a Sant German dels Fornèls.
Es aquí que las monjas se retirèron quand abandonèron lo convent per cercar a la fin del sègle XIII un endrech  ont la vida seriá pus facila. Foguèt, aquel domèni, un present del sénher de Montlaur, lor protector, que mestrejava lo canton. Se vei totjorn dins un bòsc d’euses lo cloquièr de la gleisa que despassa.
Quin damatge de daissar tot aquò s’engrunar !
La passejada s’acabèt en fasent lo torn del Puèg del costat Oèst. Agachèrem un darrièr còp las balces*  e nos quitèrem per tornar en cò nòstre.« 
(Guy)

*Aquesta fòrça longa banda rocassosa mirgalhada de colors : òcra, arcana sanguina, burela, blanquinéla… se pòt agachar pendent longtemps, sens s’assadolar. Un vertadièr capdòbra d’art natural !
Un grandmercé a Guy, lo nòstre guida.
Una question que nos tafura totes, ara : Mas quand i tornarem de nòu ?
Pels qu’aimairián mai d’informacions, un libre, (en francés), foguèt escrich per Guy Bonnet e Jeannine Raynal. Se titola : St Bauzille de Montmel.
Benlèu que ne’n demora encara a la venda, a la comuna de Sant Bauseli ?

Passejadas occitanas

Passejadas occitanas

Las passejadas occitanas, son un biais de parlar o d’ausir parlar la lenga diferentament.

Fa qualque temps que sèm a experimentar amb bonur aquesta fòrmula. Es un biais diferent per aprene una lenga. Sèm defòra dins la natura. Aquò dona mai de benaise al mond, e doncas gausan mai ensajar de parlar que dins una sala de trabalh. Sèm amassa, amb d’autras sensacions, que dins un luòc que poiriá semblar un pauc tròp escolar. Tot aquò nos fa sentir coma en vacanças, e doncas mai destenduts. Cadun parla quand vòl, sus çò que vòl. Pas de jutjaments, sonque d’ajuda.

I a totjorn quicòm que dona l’escasença de charrar : las plantas, los animals, las odors, las colors, amb l’un, amb l’autre, per dos, o mai. O sonque ausir los autres, e se calar.

Aquesta formula ? Pensi que l’ensajar es l’adoptar, e a mon vejaire, se deuriá practicar dins totas las lengas.

Foto de la passejada occitana del 30 de genièr 2021. Èrem 5. Aqueste jorn avèm fach 5 km ; pas mai, en causa de la pluèja, al retorn.