Archives de
Catégorie : Cultura

Mesa en plaça de la Pancarta

Mesa en plaça de la Pancarta

Soi uròsa de vos anonciar que lo vilatge vesin del nòstre, ven de pausar un panèl en occitan a la dintrada, del costat de Montaud.

Sant Bausèli de Montmèl
Quin eveniment !

Soi ufanosa per Guy Bonnet, lo regent e l’amic, que pendent 25 ans ensenhèt l’occitan siá dins son escòla, als pichons escolans, siá al fogal rural, e a gratis.

Es un polit retorn de las causas.

Un jorn, las granas grelhan, emai s’aquò pren de temps.

S’aquò podiá èsser contagiós…me demandi cossí se sonariá lo meu de vilatge :
Galargues, en occitan : Galarguès ?
Benlèu que i auriá pas pus de confusion amb l’autre de « Galargues » ! Vau ensajar de far un vòt !

S’avètz una recèpta ? Mercé. (Mas una recèpta que demanda pas 25 ans ! Una mena de « lèu/fach »)


Edicion dels tèxtes del talhièr d’escritura d’ agost

Edicion dels tèxtes del talhièr d’escritura d’ agost

Per Gabarra vaqui çai-dejós los textes de Cristina, Florença e Joan-Peire.   

 La gabarra/Ma penicha (Cristina)
Tre ma penicha, assetada darrièr la fenèstra, vesi tot passar.

Lo temps, passa lèu, agachant lo paisatge.
A cada sason sa color :
Los fraisses se vestisson de verd clar a la prima. De branca en branca sauteja l’aucelilha, e cadun lança son crit per estabosir la galariá.
Los amorièrs color daurada, sabon qu’aprèp la davalada auràn perduts lor vestit de fèsta reiala.
Nus coma vèrms, « faràn pas lor quèco», prèp dels cipressièrs dins lor verd de «pérylene»…que sembla etèrne.
Lo paisatge cambia de longa. Mas la color del cèl tanben :
Tre las albetas, la nuèch grisa daissa placeta a un gris rosat…puèi mai luminós, mai roge.
E lo solelh se leva, en dessus de la capèla. Comença sa ronda quotidiana. Fins al ser, que me presentarà tot un camaièu de roges iranjats o incarnats.
Puèi serà lo torn de la luna. Quand se presenta, pòdi veire sa lusor dels dos costats de la gabarra.
E tota la nuèch velha sus nosautres. Ma penicha es granda. Pòt aculhir los amics. Dedins s’i pòt dançar, far de musica, escotar los contes, beure e manjar. Far la fèsta. O se pausar un pauc, se calar, legir, dormir, somiar.
Ma penicha es mon ostal.

O sabètz pas, mas mon ostal de pèira es « Ma penicha !» e se sona coma aquò, dempuèi totjorn. Gabarra clavada sus un pichon puèch de tèrra, entre vinhas, fraisses e garriga !
(Cristina)

La Gabarra (Joan-Pèire)

Es pas un negafòl, encara mens una beta que podèm véser encara de temps en temps suls estanhs, non. Encara mens un « ponchut » de la vela latina, tanpauc una tartana de la mar nòstra. La gabarra, barcassa de fusta, navegava per far comèrci suls flumes e canals d’un còp èra. Per tirar aval rai, mas per tornar amont a contra-corrent, un trabalh matrassant ! Cavals, muòls, buòus la tiravan, quand èra pas d’òmes, d’enfants o de femnas que tonejavan a grand pena sul camin de tira. Ara de gabarra, n’i a encara, mai que mai pels toristas. Per plan lors far sentir lo pesuc d’aquel mejan de transpòrt tradicional, e se la tirassavan un momenton per veire !
(Joan-Peire)

Lo caval de testa (Florença)

N’ai mon cofle ! Ièr de ser, ai decidit qu’èra acabat. Fa 15 ans que cada jorn fau lo meteis camin. Anar de matin d’un costat del canal e tornar de ser de l’autre. Coneissi cada peira, cada pont, cada chin, aqueste que jaupa, e l’autre qu’ensaja de nhacar cada còp que passam.

N’ai mon cofle ! Ai decidit, es lo temps de la retirada. Me soi escondut darrièr lo bòsc, lo mai luènh dins lo prat ont passam la nuech amb la còla. Sabi pro que lo Batista va ensajar de m’atrapar per tornar al trabalh. Mas non, aqueste còp, non. Definitivament non.

N’ai mon cofle ! Supausi que per lo primièr còp lo Batista utilizarà un baston d’avelanièr sus mon esquina. Sabi plan que va ensajar de negociar, m’amistosar amb de la bona erba. Esfòrç inutil.

N’ai mon cofle ! Lo Maurel es prèst per menar la còla. A marchat amb ieu quasi un an. Sap plan ont accelerar, ont marchar planplanet per economizar la còla perque puja aprèp. A l’uèlh per evaluar lo pes del cargament e economizar la còla per tornar lo ser. Fa qualques meses que lo daissi menar. Es prèst.

N’ai mon cofle e sabi plan que lo Batista va me gardar dins lo prat lo temps que cal coma lo Pimpin que moriguèt de vièlhum qualques annadas aprèp ma formacion de caval de testa.

Aqueste matin la gabarra partirà sens ieu.

(Florença)

Segond Retorn sus l’UOE 2021

Segond Retorn sus l’UOE 2021

Un 2nd retorn amb una vidèo sus Té Vè Òc :


http://www.teveoc.com/pages/produccions/emission.html


« L’Universitat Occitana d’Estiu a Nimes es una istitucion vertadièra dins lo mitan militant, associatiu e culturau occitan. Après una adaptacion en edicion numerica per 2020, retrobam aquest an la còla e lo programa dins son espaci abituau despuèi 2017, l’Ostau Diocesan de Nimes. Per sa 45enca edicion, leis organizators chausiguèron la tematica seguenta : « Òme/ animal : quinas evolucions dins las relacions ? ». Nautrei avèm poscut curbir una granda partida dau programa. Vos presentam adonc aquesta revista de l’edicion de 2021, ambé doas entrevistas de sòcis de la M.A.R.P.OC e de tròç dei divèrseis animacions organizadas. Descubrètz un apercebut d’aquesta manifestacion benvenguda en temps de distanciacion sociala e d’isolament. Un reportatge d’Amada Cròs. »

………………………………………………………………………………………………………….

Conferéncia : « De bèstias e d’òmes, un efièch de miralh ». Bel escambis fòrça ric, menat per Patric, entre professionals. Elevaires de fedas, de pòrcs, osteopate equin, federacion de caça, federacion camarguenca…

Mercé a l’IEO 30 et a la MARPOC (lor ligam çai dejós)

https://www.ieo30.org/marpoc/ (Vidèo en bas de lor pagina.)


(PS : Mas caldriá pas doblidar una causa d’importància. E sustot  que se debanèt quasiment 2 còps per jorn, pendent 4 jorns. Parlí dels momentons de l’Aperitiu. Pauseta tras qu’importanta ! Moment de destenda, d’encontres  e d’escambis de tota mena. Dins un luòc dels mai agradius !)

Retorn sus legidas : Djamilia

Retorn sus legidas : Djamilia

Tchinghiz Aïmatov (Autor) ; A. Dimitrieva e Louis Aragon (Traductors)

Djamilia es una femna que viviá dins lo Kirghizstan. Es bèla. Lo pel long, los uelhs en forma d’amètlas, que brilhan quand ritz. Sembla una fòrça viva qu’emana de la natura que l’environa. Fa ligam amb ela. Una natura un pauc salvatge, amb de tradicions implantadas dempuèi de sègles.

La novèla se debana pendent la guèrra. I a pauques òmes al vilatge. Doncas femnas e enfants menan dura vida. Djamilia foguèt maridada segon las tradicions es a dire, en seguida d’un raubatòri, a caval,  pel que serà son òme, (aimat ? o non ?).

Son òme es partit a la guèrra, quatre ans fa. Un jorn arriba Danïïar. Un òme nafrat, dins son còr, dins son ama. Vivon dins de iortas. Cabals e carretons de grans a l’entorn.
Es l’enfant Seït, que segon la tradicion, (que se sona : l’adat), dèu velhar sus la femna de son fraire. Es el que nos conta l’istòria. Aqueste jove de 13 ans, que coneis pas aqueste sentiment, descobrís lo primièr aquesta meravilhosa e imprevesibla istòria d’amor, entre Djamilia e Danyar, ligada a la votz, al cant, prigond e desesperat d’un òme per sa tèrra … puèi segurament per la vida.
L’escritura es totjorn dins la retenguda.
Aqueste enfant que coneis pas lo sentiment amorós, ressent aqueste desir que li sembla lo meteis qu’aqueste que li dòna l’inspiracion de dessenhar e pintrar.  Aragon ditz l’inspiracion del poèta, tanben.
Coma o ditz meravilhosament Aragon dins la prefacia, « tot nos es contat de l’interior ».
Es pas un reportatge ; es la vida vidanta, viscuda a travers las amas e tanben çò que m’agrada particularament, a travèrs los dessenhs de l’enfant.

Dins lo film, de 1958, que foguèt realisat, en blanc e negre, los dessenhs de l’enfant, en color, prenon una granda plaça.

https://www.youtube.com/watch?v=uDk_TOzgAg4

 Lo cant de Danïïar, que tòca tant los còrs de Djamilia e de Seït, pensi que dèu èsser pròcha del raconte de l’epopèa de Manas, pels Akyns. Poetica e epica.
Epopèa de Manas :
https://www.youtube.com/watch?v=f4GB-nuV7Tc

Djamilia sembla venguda un modèl prigond, per las femnas d’aqueste pais.
En 2018, Aminatou Echard, realisatritz a encontrat un cinquantenat de femnas per escambiar amb elas, filmar, e parlar de lors vidas, de las tradicions e de lors pensadas. Cossí percebon lor istòria, e la de Djamilia. Cossí resistisson ?
Lo passatge pel personatge de Djamilia li permetèt de liberar la paraula de las femnas.
Lo rapt de la nòvia ? Lo manca de moneda per la dòt ? Es un subjèct delicat…Tre 1920 lo rapt venguèt enebit per la lei. Ont ne son ?
Ont n’es l’emancipacion de las femnas, a l’ora d’ara ?
Filmat en super 8 ; 2 a 3 mn per cada bobina. Filmòts cortets deliberadament.
https://www.arte.tv/fr/videos/081088-005-A/djamilia-rencontre-avec-aminatou-echard/

Per ne saupre mai : una entrevista d’Aminatou Echard, a la BULAC, dins la bibliotèca aprèp la projeccion del documentari.
https://www.youtube.com/watch?v=Z8yZOV_S4p4

S’avètz d’informacions complementàrias, de comentaris, trantalhètz pas per los nos mandar, (mercé per avança), a :
bonjorn@escambisenoc.org

Talhièr d’escritura sul blòg

Talhièr d’escritura sul blòg

Cada mes, la còla d’escambisenoc, vos prepausarà un talhièr d’escritura.

talhièr d'escritura

Lo tèma serà elegit per avança, pel grop de charadissa, lo mes d’abans.
Escriure, sus un quinzenat de linhas, (mai o mens).
Siá : pròsa, poèma, asenada, teatre,…
Dos tèmas ja utilisats pel grop de Skype : la nuèch, e las flors.

Aviada : la 1a setmana d’agost. Clavadura la darrièra setmana.
Tèma per agost : « La gabarra« 
Seràn visibles en linha sonque los tèxtes per los quales avèm l’autorisacion :  tèxtes signats/nom/pichon nom,  o « es-pseudo »…

Podètz :
demandar d’ajuda per la correccion
o
prepausar la vòstra ajuda per corregir
Mas cadun es responsable de son tèxt, de son contengut, de l’ortografia,…

Mandar los tèxtes a :
bonjorn@escambisenoc.org

Mercé per la vòstra participacion a l’escambis.
La còla (Florença, Joan-Pèire e Cristina)

Per far tornar l’Angèlus

Per far tornar l’Angèlus

Angèlus
  • Recèpta :
  • Agachar lo vòstre cloquièr atentivament.
  • Fargar un poèma de la vòstra composicion.
  • Vaqui mon haïku :


Sona Angèlus,
Campanas ancestralas,
Resson còr en òc.

Dessenhar puèi, decorar…pintrar… lo vòstre  poèma aficha.

  • Mandar tot aquò al Conse.
  • Benlèu : alucar una candèla, e far un vòt. (Mas aquò es pas una obligacion)
  • Esperar…
  • Dobrir las aurelhas.
    https://www.youtube.com/watch?v=Iv7RK70N7VQ
  • S’aquò marcha, doblidètz pas de mercejar la Comuna…per en cas d’una demanda venenta.

UOE a Nimes

UOE a Nimes

Pichon retorn sus la 45a UOE (Universitat Occitana d’Estiu)

Se debanèt del 10 al 13 de julhet 2021, a Nimes. Un fòrça bon programa fargat per la MARPOC e l’IEO 30.
Un grand mercé als organisators : Miquèla e Patric Lapierre, Estèla Mazodier, Marineta Mazoyer, la còla dels benevòls, e totes los autres…
Lo tèma aquesta annada :
« Òme/animal, quinas evolucions dins las relacions ? ».


Tre la debuta, una presentacion de las vidèos del concors « Escolans »
Vos presenti dos  filmòts :


La 1èr : La transformacion de Cavalet/Calandreta Aimat Serre GS/CP/
Bon visionatge ! Pensi que passaretz un bon moment !
Trantalhetz pas per far de retorns, dins Comentaris, que los tornarai al regent de lor escòla.
Ligam per la vidèo :
Clic sus la fòto de Cavalet.

Lo 2d : « Dracon » CM
Adaptacion/mesa en scèna d’aprèp lo libre : « lo filh del Drac »
Ligam per la videò :
Clic sus la fòto del Dracon.

  • Cada jorn : conferéncias, taulas redondas,
  • Qualques cabarets literaris,
  • De seradas : film, concèrts, un balèti,
  • De moments d’escambis a l’entorn d’aperitius,

La presencia de Ràdio lengadoc :
A l’ora de l’emission : « L’ombreta d’estiu », tre 10 oras, fins a 12 oras e mièja, amb un fum de convidats.
https://radiolengadoc.com/l-ombreta-d-estiu-2021-07-13/

Aqueste UOE ? Un programa talament ric que vos pòdi pas tot dire…
Veire lo retorn sul siti de la MARPOC /
https://www.ieo30.org/marpoc/

E per acabar, lo darrièr ser :
Amb lo grop Canto-lou, de cants per dançar : de cercles, de borrèias, d’escotiches, de rigodons, farandòla, mazurka, rondèu, …eca, eca…

Foguèt un brave moment, per clavar la setmana dins lo cant, la musica e la jòia !
Èra agradiu de tornar trobar Joan-Noel Pelen, amb una autra casqueta. En efièch es tanben : etnològ-escrivan.
Sa conferéncia de la tantossada èra : « Le rapport entre les sociétés rurales traditionnelles et le sauvage enchanté »
Un bonur. Un sol regret per la conferéncia : tròp corteta !…mas la setmana tanben !

Per perlongar ? e completar ?

« Dins l’encastre de la manifestacion « Boulegan à l’oustal », un festenau de musicas trad, avèm rescontrat a Sant Joan de Gardonenca l’etnològ e conferencièr Joan-Nadau Pelen. Aquel especialista de la literatura orala en domèni occitan i presentèt una conferéncia sus lo subjècte seguent : « L’art ancian dau cant per la dança ai sègles XVIII e XIX en Cevenas ». Quauquei tròç de sa conferéncia, apuejats per una entrevista en lenga nòstra, vos permetràn de mièlhs comprene son trabalh etnologic. Lo tot, entre-copat de tròç filmats pendent lo « bal a la votz » prepausat per lo grop « Canto-lou », que nòstre conferencièr ne fai partida e qu’es la continuitat d’una tradicion vocala pron anciana. Un reportatge de Miquèla e Patric Lapierre. »

Final Total Festum 2021

Final Total Festum 2021

La Finala Total Festum se debanèt a Sant Cristòl (34400), los 3 e 4 de julhet 2021.
Malgrat la pluèja que se convidèt lo dimenge, foguèt una capitada.
Per començar : lo dissabte, 3 de julhet, dins las arenas :

Corsa camarguesa : Dins las arenas, lo « buòu/baragonhat », baragonha desguisada en buòu, nos faguèt passar un bon moment amb los joves « rasetaires ». N’i aviá de remirables !
Puèi, avèm desfilat fins a la cava cooperativa, amb la musica dels Baragonaïres  e los tamborinaïres.

Aqui, un autre moment bèl amb lo buòu/baragonhat pel « Taureau piscine » ! Los joves avián de palmas grandassas als pès !

Miquet nos faguèt l’animacion musicala amb son carri de musica.

Castells umans dabans la cava cooperativa.

Quand la nuèch arribèt :

Los « correfocs » catalans. Los fuòcs que corren. Los grops desguisats en diables, corrisson a l’entorn del mond  amb de fuòcs al cap de picas, al son de las percussions. Fan una brava petarada !

Concèrt amb Lo Condor

Grop provençau, amb de musicas que se noirissián, per aquesta serada, de racinas celtas : un bonur !

Lo lendeman, a 11 oras : la pluèja se convidèt a l’ora del maridadge !!!
Donc repòrt a 3 oras ! e aqui : lo solelh !!!

D’en primièr :

Inauguracion del potz de la Baragonha : pels paires de la Baragonha, e per totes, foguèt un moment esmovent !

Desfilat musical tre lo potz fins a la cava cooperativa, pel maridadge.

Los Totems convidats, an pas pogut totes venir, en causa de la meteo…
N’i a mai de 60 dins lo departament e la Region. Son los emblèmas e los protectors de la comunautat.
Ne vaqui qualques uns en fotos, mas i aviá tanben lo lop, la rynchite, ….e d’autres.

E ara, vaqui los nòvis : La Baragonha de sant Cristòl, e lo Tamaron de Vendargues.

La Baragonha, la futura maridada, apareis dins sa preciosa rauba de teissut blanc.

Lo futur maridat, lo Tamaron, ne sembla estabosit !

Una mena de judjament foguèt mès en plaça per respondre al curat e al conse que volián pas maridar d’animals totèmics….

La Divèssa fòrça negativa, incriminava tot lo mond, denaut del balcon, respondent a Bacchus que fin finala salvèt l’idèa de los poder maridar. Òsca a Perrine Alranc ! De moments inoblidables !

Una cançon en l’onor de Bacchus : Mercé a Clément Baudry, lo musicaire, capmestre d’una corala efemèra, mas motivada !

http://escambisenoc.org/wp-content/uploads/2021/07/Bacchus-2°-voix-2-1.mp3

Fin finala, foguèron plan maridats. Cupidon amb sa sageta mandèt de còrs, fòrça polits !

Un brave mercé al Teatre de las Originas, per las idèas, pels escambis saboroses que fan petejar e respelir la lenga pel bonur de las aurelhas dels auditors.

Mas la presencia de las polidas baragonhetas es la pròva, se besonh, que los nòvis festegèron Pascas abans los Rampalms !

La serada se contunhèt amb : repais, musica e danças amb Brancaléone e Coriandre.

Un grandmercé a :
Brancaléone : vengut de Tolosa, amb cabreta, accordeon, eca, eca …, per far dançar e congostar lo mond.
Coriandre : Danis e sa còla, amb lor vam costumièr. Una musica embelinaire que vos fa levar e dançar…

Coriandre nos faguèt dançar : borrèias, cercles, chapeloises, rondèus, andro, mazurkas, valsas, eca, eca, … fins al cap de la serada.

Vos pòdi dire que sèm pas prèstes d’oblidar :
aqueste fòrça polit maridatge !

Lo maridatge del pichon…

Lo maridatge del pichon…

istòri

Un pichon de quatre ans s’apròcha de son paire e li ditz :
– Papa me voldriái maridar.
– Te maridar, amb qui ?
– Amb menina ! …Me diguèt que m’aimava e ieu l’aimi tanben, es una bona cosinièra e me conta las melhoras istòrias del mond.
– Aquò es plan, mas lo problèma es que menina es ma maire e te pòdes pas maridar amb ma maire !
– E perqué ? …t’es plan maridat amb la mèuna !

(En occitan lengadocian)